LAATSTE UPDATE WOENSDAG 1 FEBRUARI 2012
Op deze website vindt u een aantal van mijn artikelen over maatschappij, geschiedenis en cultuur. Ze zijn verschenen in publieksbladen en in wetenschappelijke en vakpublicaties. Verder vindt u hier teksten uit mijn boeken en nieuwtjes.
Contact: info@hansschoots.nl
Alle teksten op deze site © Hans Schoots
MIJNHEER NEDERLAND EN HET WIJ-GEVOEL
De Maand van de Geschiedenis 2011 stond in het teken van het 'Wij-gevoel'. Geen wonder dat er in de Maand van de Geschiedeniskrant (bijlage bij de Volkskrant) een stuk moest over Mijnheer Nederland, de filmmaker Bert Haanstra. Lees verder...
DE READE FLAGGE
In 1892 ging vijfzesde van de totale Nederlandse armenzorg naar Friesland. Geen wonder dat het socialisme er in vruchtbare bodem viel. De bevlogen ex-dominee Ferdinand Domela Nieuwenhuis vond er zijn trouwste aanhangers en de Friese advocaat Pieter Jelles Troelstra verdedigde er opgepakte activisten die recht voor allen eisten.
Zie mijn artikel in nummer 6-2011 van Historisch Nieuwsblad of lees verder...
Ferdinand Domela Nieuwenhuis
DE OPRICHTING VAN DE CHINESE COMMUNISTISCHE PARTIJ
In 2011 waren er in de Volkrepubliek China alom vieringen vanwege het feit dat 90 jaar terug de Chinese Communistische partij werd gesticht. De oprichters waren vooral jongeren uit een beweging die westerse Verlichtingsideeën wilde verenigen met een nieuw Chinees zelfbewustzijn. Van marxisme hadden ze weinig verstand.
Zie mijn artikel in Historisch Nieuwsblad 9-2011 of lees verder...
SALVADOR DALÍ IN HET MAURITSHUIS
In een tentoonstelling in het Mauritshuis te Den Haag (t/m 11-12-2011) confronteerde hoogleraar moderne kunst Carel Blotkamp een aantal twintigste-eeuwse kunstwerken met schilderijen uit vroeger eeuwen. Volgens Salvador Dalí waren Johannes Vermeer en Vélazquez de grootste schilders uit de geschiedenis. Geen wonder dat er een Dalí naast het Meisje met de parel hangt. Maar misschien was Dalí toch interessanter vanwege zijn ideeën en zijn levenshouding dan vanwege zijn schilderijen. Lees verder...
GESCHIEDENIS VAN HET NEDERLANDSE EUTHANASIEDEBAT
‘Wij hebben het in Nederland natuurlijk niet in de juiste volgorde gedaan,' zei Els Borst achteraf. Als minister had zij de euthanasiewet door het parlement geloodst. Terwijl Nederland sinds de jaren zeventig volledig in beslag was genomen door de euthanasiediscussie, werd in het buitenland naar andere wegen gezocht. Zie mijn artikel in nummer 6-2011 van Historisch Nieuwsblad of lees verder...
'Zoals Hans Schoots in dit artikel laat zien, resulteerde de Nederlandse openheid over euthanasie al snel in een dwingende consensus. Het is steeds moeilijker geworden daarvan af te wijken.' (James Kennedy, Universiteit van Amsterdam).
RECTIFICATIE
Najaar 2011 vierde het Historisch Nieuwsblad zijn 20-jarig bestaan. Ter gelegenheid daarvan verscheen Niet gehinderd door schroomvalligheid, het boek van Rob Hartmans over de fascinerende geschiedenis van het blad. Ook ik kom erin aan het woord en hierbij is een misverstand ontstaan.
Lees verder...
EEN DIERENFILM IN DE TURBULENTE JAREN ZEVENTIG
Bert Haanstra's film Bij de beesten af speelde een rol in het felle debat dat in de jaren zeventig werd gevoerd over 'nature or nurture'. De ethologen Dick Hillenius, Gerard Baerends, Desmond Morris en nobelprijswinnaar Niko Tinbergen wierpen zich voor de film in de strijd. Jane Goodall werkte eraan mee. Rudy Kousbroek voerde de oppositie aan. Zie mijn artikel in Tijdschrift voor Mediageschiedenis of lees verder...
NAPOLEON BEZOEKT NEDERLAND
200 jaar geleden maakte de Franse keizer Napoleon een rondreis door Nederland. Hij verscheen graag persoonlijk in net veroverde gebieden en in 1810 had hij Nederland geannexeerd. Toch duurde het meer dan een jaar voor hij zijn opwachting maakte in de Hollandse gewesten. Toen hij er eenmaal was, bleek hij vooral een militair in hart en nieren. Zie mijn artikel in nummer 3-2011 van Historisch Nieuwsblad of lees verder...
Napoleon trok via de Watergraafsmeer Amsterdam binnen. Het moment waarop de notabelen hem de sleutels van de stad overhandigen is vereeuwigd in een schilderij dat nog groter is dan De Nachtwacht. Het is te zien in het Amsterdam Museum.
WARENHUIS C&A IN DE HITLERTIJD
Het kledingwarenhuis C&A schurkte tegen het naziregime aan, blijkt uit nieuw onderzoek. Het bedrijf probeert het niet meer te verzwijgen.
Mijn artikel in Vrij Nederland 24-2011 gaat erover. Lees verder...
DE HOLLANDSE NIEUWE IS ER WEER - UIT NOORWEGEN
In de veertiende eeuw kwam de meeste haring die in de Lage Landen werd gegeten uit Zweden. Tegenwoordig komt de Hollandse nieuwe vooral uit Noorwegen en Denemarken. Toch was Nederland in de periode daar tussenin lange tijd nummer één in de haringvisserij en behoort het ook nu tot de grote haringnaties. Alleen niet dankzij Hollandse nieuwe. Nederlandse reders vissen weinig meer op de maatjesharing die daar de basis voor is. Er zit nu eenmaal meer handel in 'gewone' haring: Hollandse nieuwe lusten ze behalve bij ons alleen in Duitsland en een beetje in België. Daarom mikken Nederlandse vissers op die andere haringexport. Ze zijn Nederland ontgroeid.
De geschiedenis van de Nederlandse haringvisserij voor de Week van de Geschiedeniskrant 2010: lees verder...
Zeeuwse haringbuizen voor de Engelse kust, ca. 1550
ANTHONY FOKKER - 100 JAAR 'SPIN'
Honderd jaar geleden, in 1911, maakte vliegenier en vliegtuigbouwer Anthony Fokker zijn fameuze vlucht boven Haarlem met de door hem vervaardigde 'Spin'. In 1996, 15 jaar terug, ging vliegtuigfabriek Fokker failliet. Luchtvaarthistoricus Marc Dierikx schreef de biografie van de luchtvaartpionier.
Bij de verschijning van zijn boek had ik voor Biografie Bulletin een interview met Marc Dierikx: Lees verder...
Voor mijn recensie in Vrij Nederland van Dwarswind. Een biografie van Anthony Fokker: Lees verder...
17-18 JULI 2011: 75 JAAR SPAANSE BURGEROORLOG
Op vrijdag 20 mei 2011 werd bij Spui25 in Amsterdam een symposium gehouden naar aanleiding van het feit dat 75 jaar geleden op 17-18 juli 1936 de Spaanse Burgeroorlog uitbrak. De belangstelling voor het symposium was groot. Er kwamen meer bezoekers op af dan er in de zaal konden.
De Spaanse burgeroorlog (1936-1939) geldt als aanloop naar de Tweede Wereldoorlog in Europa. Debatten erover gingen tot voor kort steevast over de jaren 1936-1939. Dat is minder logisch dan het lijkt, want de oorzaken voor de broederstrijd liggen in de voorafgaande periode. De laatste tijd verschuift de interesse van historici dan ook naar de 'vooroorlogse' jaren. Tussen 1931 en 1936 bestond in Spanje even een moderne parlementaire democratie en de vraag klinkt waarom die ten onder ging.
Ook in de Spaanse fictieliteratuur groeit de aandacht voor de periode die aan de burgeroorlog vooraf ging. Zelfs tot Nederland is deze ontwikkeling doorgedrongen, blijkens Miquel Bulnes' recent verschenen monumentale roman Het bloed in onze aderen.
Tijdens het symposium lag de nadruk voor de pauze op de politiek, met IISG-anarchismespecialist Rudolf de Jong ('Geweld en anarchistische beginselen zijn niet met elkaar te verenigen') en ondergetekende ('Tegenover de massa's die vanwege hun overwinning juichen op straat, staan massa's die thuis kniezen. Overwinnaars die daar geen oog voor hebben, krijgen ooit de rekening gepresenteerd'). Na de pauze lag de nadruk op de literatuur met schrijver Miquel Bulnes ('Een aantal van mijn voorvaderen was voor de Republiek, andere waren nationalistische militairen, maar van beide kanten is mij nooit wat verteld') en Gronings hoogleraar Hub. Hermans ('In de beste Spaanse romans wordt op een eerder indirecte manier over de burgeroorlog geschreven'). Arjen Fortuin, redacteur van NRC Handelsblad, presenteerde de dag en leidde het slotdebat.
Zie voor een uitvoerig programma de website van Spui25.
Mijn voordracht tijdens het symposium bij Spui25
Lees hier veel meer over de Spaanse Burgeroorlog
NIEUWE FOTO'S VAN ROBERT CAPA EN JORIS IVENS IN CHINA
In de fotocollecties van het Rijksmuseum in Amsterdam heeft foto-onderzoeker Rixt Bosma onbekende foto's gevonden die de Amerikaanse fotograaf Robert Capa maakte toen hij in 1938 met filmmaker Joris Ivens en cameraman John Fernhout in China was.
Lees over hun toenmalige verblijf in China ook Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens. Hier hoofdstuk 11 compleet: 'Pokeren in China (1938)'
OP VISITE BIJ MARTHA GELLHORN
Er zijn van die ontmoetingen die je bij blijven. Mijn bezoek aan Martha Gellhorn in Londen is er daar zeker één van. Gellhorn was de belangrijkste of in ieder geval de beroemdste vrouwelijke oorlogsverslaggever van de twintigste eeuw. Ze was bovendien een veelbesproken onderwerp in de societybladen vanwege haar relatie en huwelijk met de Amerikaanse schrijver en avonturier Ernest Hemingway.
Lees verder...
PARIJS NA DE BEVRIJDING
De Britse historicus Antony Beevor heeft terecht veel aandacht en veel lezers getrokken met zijn boeken over de Slag bij Stalingrad en de Spaanse Burgeroorlog. Geen wonder dat zijn Nederlandse uitgever nu een boek van hem uit 1994 onder het stof vandaan heeft gehaald en in vertaling heeft uitgebracht. In september 2010 verscheen Parijs na de bevrijding. Bedoeld wordt de bevrijding van Parijs in 1944, tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Opnieuw is het een bijzonder lezenswaardig werk.
Lees verder…
___________________________________________
VERDERE ARTIKELEN VERSCHENEN IN HISTORISCH NIEUWSBLAD:
BATAVEN OVERZEE
In de Franse Tijd (1795-1813) kwam er definitief een einde aan Nederland als wereldmacht. Terwijl de vloot een instrument werd in de Franse oorlogvoering, veroverde Engeland zonder veel tegenstand de overzeese gebieden. Zie mijn artikel in Historisch Nieuwsblad nummer 7-2011 of lees verder...
75 JAAR SPAANSE BURGEROORLOG
De Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) geldt als aanloop naar de Tweede Wereldoorlog in Europa. Toch begon hij als een puur binnenlands conflict. Hitler, Mussolini, Stalin en de westerse democratieën wisten aanvankelijk niet wat ze ermee aan moesten. Zie mijn artikel in nummer 2-2011 van Historisch Nieuwsblad of lees verder...
WILLEM I: EINDELIJK KONING
Na de val van Napoleon kwam in Nederland een Oranje op de troon. In 1813 eerst als 'soeverein vorst', in 1815 officieel als koning. Prins Willem dankte zijn hoge positie aan de inspanningen van Gijsbert Karel van Hogendorp, maar ook aan een internationaal machtsspel: Europese grootmachten zagen ten noorden van Frankrijk graag een krachtig vorstendom, dat ook België omvatte. Zie mijn artikel in nummer 1-2011 van Historisch Nieuwsblad of lees verder...
REVOLUTIE OP HET BINNENHOF
De eerste Nederlandse grondwet stamt uit de Frans-Bataafse tijd. Deze Staatsregeling van 1798 laat tot op de dag van vandaag diepe sporen na in onze wetgeving. Ironisch genoeg kwam de wet na veel democratisch geharrewar tot stand door een coup. De grondwet zelf was in veel opzichten uitdrukking van de Nederlandse beweging voor christelijke Verlichting uit de achttiende eeuw. Zie mijn artikel in Historisch Nieuwsblad 7-2010 of lees verder...
ÉMILE ZOLA ALS JOURNALIST
Voor Historisch Nieuwsblad nummer 6-2010 trad Geert Mak op als gasthoofdredacteur. Zijn thema was journalistiek in de twintigste (en negentiende) eeuw. Ik schreef voor het nummer een artikel over het journalistieke werk en de maatschappelijke bemoeienis van de Franse schrijver Émile Zola.
Lees verder...
STADHOUDER VAN NAPOLEON
In 1810 benoemde Napoleon de Fransman Charles-Francois Lebrun tot gouverneur-generaal van Nederland. De keizer eiste keihard optreden tegen de lastige Nederlanders, maar Lebrun koos een gematigder aanpak. Algauw heette hij de goede stadhouder. Zie mijn artikel in Historisch Nieuwsblad 5-2010 of lees verder...
RUTGER JAN SCHIMMELPENNINCK, DE KLEINE DICTATOR
Rutger Jan Schimmelpenninck klom van patriot, volksvertegenwoordiger en ambassadeur in Parijs en Londen op tot raadpensionaris. Daarmee werd hij in 1805 de eerste en laatste Nederlandse dictator. Alleen moest hij wel doen wat Napoleon zei. Zie mijn artikel in nummer 2-2010 van Historisch Nieuwsblad of lees verder...
PROTEST TEGEN DE KEIZER
In 2010 is het tweehonderd jaar geleden dat Nederland werd ingelijfd bij het keizerrijk van Napoleon. Nederlanders moesten dienen in het Franse leger en de armoede in het land groeide schrikbarend. Gewapend met hooivorken, stokken en stenen uitte de bevolking haar ongenoegen.
Zie mijn artikel in Historisch Nieuwsblad 1-2010 of lees verder...
Ontwerp en websitebouw: Rob Zeeman, Amsterdam
Redactie en websitebeheer: Hans Schoots
Foto's in de menubalk boven v.l.n.r.: De Newyorkse gangsterbaas Abe Reles doodgeschoten / Architect Mies van der Rohe in Chicago (r.) / Communistenleider Paul de Groot / Hitlers favoriete filmregisseur Leni Riefenstahl
